Yardımcı Dinleme Araçları

Günlük Yaşamı Kolaylaştıran Kişisel Yardım Araçları

Kişisel ve Grup Amplifikasyon Aletleri

Dinleyici konuşmacının uzaklığından, odadaki yankıdan ve gürültüden toplantı, tiyatro veya sınıfta iken olumsuz şekilde etkilenir. Bu olumsuz etkileri azaltmak için aşağıdaki yardımcı dinleme araçları kullanılır:

1. Hardwire sistemler; özellikle zor dinleme durumlarında kişilerarası iletişimi sağlama için idealdir. Bir hoparlör, amplifikatör, alıcı (receiver) ve küçük bir kulaklıktan oluşan FM sistemlerinden daha ucuz olan ve taşınabilir olan aletlerdir (3).

Hardwire Sistem

Hardwire Sistemler

Avantajları (2);

  • Taşınabilir
  • Hafif ve ucuz

Dezavantajları (2);

  • Kablonun uzunluğu sınırlıdır
  • Ses kalitesi iyi olmayabilir

2. Endüksiyon loop (döngü) sistemleri; basit bir kablo döngüsüdür. Dinleme alanının, uzunluk olmaksızın bir mikrofon veya sinyal kaynağı ve amplifikatöre bağlı kablonun iki ucu ile çevrilmesidir. Kabloda akımın geçmesiyle giriş sinyalinin frekans ve gücüyle elektromanyetik bir alan oluşur (3).

Avantajları (2);

  • Kablosuz iletim,
  • Nispeten ucuz ,
  • Dinleyici eğer bir işitme cihazı ya da telecoil’e sahip değilse, ayrı bir alıcıya ihtiyaç yoktur.

Dezavantajları (2);

  • Taşınabilirliği sınırlıdır,
  • Manyetik sinyalin gücü uzaklık arttıkça düşer,
  • Elektromanyetik enerji katı yüzeyler, yakın odalarda karışabilir,
  • İşitme cihazının uyumunu etkileyebilir,
  • Güçlü bir telecoilli işitme cihazı kullanımı gerektirir.

3. Kızılötesi (infrared) sistemler; kablosuz mikrofon, kızılötesi konvertör ve kızılötesi alıcıdan oluşur. Mikrofon konvertörden geçen elektrik sinyalini akustik sinyale çevirir (1).

Bir kızılötesi sistemde konuşmacının mikrofonundan sinyaller, takılmış alıcılara kızılötesi ışık vericisi ile aktarılır. Kızılötesi alıcılar ışığı sinyale çevirir ve bu hastanın kulağına yönlendirilir. Bu sistemler genel sınıflarda seyrek kullanılır fakat tiyatrolar, amfiler ve diğer toplu mekanlardaki işitme kayıplı insanlar için yardımcı cihaz olarak sıkça kullanılırlar (9).

Kızılötesi (Infrared) sistem yardımcı dinleme aracı

Kızılötesi (Infrared) sistem yardımcı dinleme aracı

Avantajları (1, 2);

  • Kablosuz iletim,
  • Yüksek kaliteli sinyal,
  • Farklı çeşitlerde alıcı kullanımı,
  • Dışarıdaki radyo dalgalarından etkilenmez,
  • Elektromanyetik parazitten kolay etkilenmez.

Dezavantajları (1, 2);

  • Taşınabilirliği sınırlıdır,
  • Alıcı maksimum ses kalitesi için direkt geçiş çizgisinde olmalı,
  • Güneş ışığından etkilendiği için dışarıda kullanılamaz,

4. FM (Frekans Modülasyon) sistemleri; bireysel işitme cihazlarında konuşmacının işitme cihazlarından uzaklaşması ve çevreden gelen sesler nedeniyle konuşma seslerinin bastırılması sonucu, konuşma sesleri işitme engelli çocuğa istenilen kalitede ulaşamaz. FM sistemleri özellikle kaynaştırma programlarına katılan ya da gürültülü ortamlarda bulunan işitme engelli çocuklar için yarar sağlar.

Serbest alan FM sistemlerinin inişli çıkışlı işitme kayıpları, tekrarlayan orta kulak enfeksiyonları, tek taraflı işitme kayıpları, minimal işitme kayıpları ve engelli normal işiten öğrencilerde işitsel sinyalin amplifikasyonu için kullanılması önerilebilir (Benafield, Keiser, Weatherton, Eaton&Thompson, 1992; Blair, Myrup&Viehweg,1989; Flexer, Millin&Brown, 1990; Jones, Berg&Viehweg, 1989; Neuss, Blair&Viehweg, 1991; Sarff, 1981). Bu sistemler mikrofon, amplifikatör ve sınıfın çeşitli yerlerine konulabilecek bir hoparlörden oluşur. Amacı, sinyali arka plan gürültüsünden yaklaşık 10-15 dB yükseltmektir (7).

FM sistem kullanım örneği

FM sistem kullanımı uygulaması

FM (Frekans Modülasyon) sistem yardımcı dinleme aracı

FM (Frekans Modülasyon) sistem yardımcı dinleme aracı

FM sistemlerinde iki ana parça bulunmaktadır:

1. Verici (öğretmenin ya da yetişkinin taktığı), konuşma seslerini toplayan mikrofondan gelen elektrik sinyallerini FM-radyo sinyallerine dönüştüren havaya dağıtır.

2. Alıcı (işitme engelli bireyin taktığı), havaya dağıtılan FM-radyo dalgalarını toplayarak elektrik sinyallerine dönüştürür.

FM sistemlerinde belirlenmiş farklı frekanslar kullanılmaktadır. Bu nedenle alıcı ve vericinin aynı frekansta olması önemlidir. Sistemin işlevsel kullanımını sağlamak için alıcı ve vericinin içine değiştirilebilen değişik frekanslarda kristal modüller yerleştirilmiştir (5).

FM sistemleri hem kişi için hem de grup kullanımına yönelik olabilir. Grup için kullanılan serbest alan FM sistemlerinde hoparlörler kullanılır.

Birçok modern sınıf amplifikasyon sistemleri FM (Frekans Modülasyon) sistemleridir ve birçok farklı alanda kullanılmalarına büyük dikkat verilmiştir (Ross, 1992; ASHA, 2000; Lewis, 1994 a, b). Bir FM sisteminde öğretmenin sesi taşınabilir mikrofonla alınır ve her çocuk tarafından takılan alıcılara FM radyo sinyali ile gönderilir.

Federal İletişim Komisyonu, FM amplifikasyon sistemlerinde kullanmak için iki band genişliği belirlemiştir (72-76 mHz ve 216-217 mHz). Bunlar on geniş-band kanalına ve/veya 40 dar-band kanalına bölünmüştür. FM alıcısı, sinyalleri çocuğa direkt olarak birçok dönüştürücü ile gönderir veya direkt çocuğun cihazına bağlanır. Kişisel FM alıcıları genelde çocuğun kendi cihazına bağlıdır. Fakat bünyesinde bulunan FM alıcıları çocuk sınıftayken cihazın yerini değiştirebilen devreler ve kontrollere sahiptir. Her alıcıdaki çevresel mikrofonlar sınıf katılımını ve kendini gözlemlemeyi mümkün kılar. FM sistemlerin uyarlanması ve gözlemlenmesi için klinik yönergeler ASHA (2000) tarafından belirlenmiştir.

FM alıcısı çocuğun cihazlarına direkt işitsel girdi veya indüksiyon ile bağlanır. Direkt işitsel girdi hem FM cihazına hem de işitme cihazına bağlanan bir kablo içerir ve işitme cihazının direkt işitsel girdi girişine sahip olmasını gerektirir. İndüksiyon eşlemesinde FM alıcısı cihazın telekoiline kişisel olarak takılmış bir indüktör ile manyetik sinyal gönderir. Bunlar iki genel şekildedir; boyundan dolanan indüktörler çocuğun boynuna takılanlardır, siluet indüktörleri ise indüktörü cihazla aynı şekle sahip bir kutuda taşınır ve cihazın yanına takılır. Unutulmamalıdır ki cihazın çıktısı FM sistemiyle eşleştiğinde tek başına kullanılmasından farklı olabilir (Hawkins & Schum, 1985) (9).

Avantajları (1, 2);

  • Kablosuz iletim,
  • Yüksek kaliteli sinyal,
  • Esnek değiştirilebilinen sistem,
  • Farklı çeşitlerde alıcı kullanımı,
  • İçeride ve dışarıda kullanım imkanı,
  • Yakın / bitişik odalarda kullanılabilir,
  • Elektromanyetik parazitten kolay etkilenmez.

Dezavantajları (1, 2);

  • Radyo paraziti olabilir.

FM sistem kullanımının üç avantajı vardır (8).

  1. Öğretmen sesini sınıf gürültüsünün üzerinde 12-15 desibel arası yükseltir.
  2. Öğretmen sesini alıcıya 25-30 metre uzaklığa kadar kayba uğratmadan iletir.
  3. Öğretmenin sesi bulunduğu konuma göre etkilenmez.