İşitme Cihazının Bakım ve Korunması

İşitme Cihazıyla Birlikte Kullanılan Donanım

Kurutma kutusu: Cihazdan nem ya da terin uzaklaştırılması için her gün konulması tavsiye edilen kittir.

Havalandırma Pompası (Air Blower): Bu cihaz hortum ve kulak kalıbından yıkama sonrasında nemi almak için kullanılmaktadır.

Batarya Tester: Bataryanın zayıf olup olmadığını ölçmektedir.

Kulak kiri filtresi: Genellikle kulak içi ve kanal içi cihazlar ile kullanılan kavisli ince bir teldir.

Temizlik

İşitme cihazının dış yüzünü vücut yağı ya da kulak kirini yok etmek için,  her gün kuru bir bezle kurulayınız. Ayrıca havalandırma deliği (vent) varsa, temizleyiniz. İşitme cihazının bakım ve temizliği 3-6 ayda bir bakım uzmanları tarafından yapılmalıdır. Bazı bireyler daha fazla kulak kiri üretirler, bu nedenle kulaklarını düzenli olarak kontrol ettirmeli ve işitme cihazlarını daha sık temizlemelidirler. Eğer kulak arkası cihaz kullanılıyorsa kulak kalıbı için gerekli temizlik kişiye anlatılmalıdır.

Genel İpuçları

  • Eğer yanlışlıkla işitme cihazını ıslattıysanız, cihazı kulağınızdan çıkarıp, bataryayı çıkardıktan sonra kurulayınız.
  • Cihazı kurutmak için ısı kullanmayınız
  • Cihazı yüksek ısıya maruz bırakmayınız
  • Cihazı temiz tutunuz.
  • Tozlu ve kirli ortamlardan uzak tutunuz.
  • Saç spreyi ya da parfüm uygularken takmayınız.
  • Cihazı koruyunuz. Düşürmeyiniz. Hayvanların ulaşacağı yerlere koymayınız. Eğer sesini açık bırakırsanız, ötme sesi onlar için çekici olabilir.
  • Kendi kendinize cihazı onarmayınız. Sıkışmış gibi görünen parçalara güç uygulamayınız. Temel sorun çözme işe yaramazsa uzmanla iletişim kurunuz.
  • Odyoloğunuzu düzenli olarak ziyaret ediniz.

Deneme Süreci

Çoğu uzman işitme cihazı için deneme süreci önermektedir. Deneme süreci kişinin dinleme ihtiyaçlarına yönelik amplifikasyonu uzman ve hastanın birlikte ayarlamasına yardımcı olmaktadır. Hastaya deneme sürecine aktif katılımının önemi hakkında bilgi verilmelidir.

Amplifikasyon Uyumu

Hastayı amplifikasyona adapte etmek için en iyi danışmanlık metodu hakkında çeşitli görüşler vardır. Kimileri hastanın ihtiyaç olan durumlar dışında da cihazı tüm gün takmasını isterken, kimileri hastayı amplifikasyona alıştırmak için cihaz takma zamanlarıyla ilgili bir çizelge hazırlamaktadır. Belkide her iki metod arasında bir yaklaşım en iyisi olacaktır. Tabi ki, sizin yaklaşımınız hastanın kişisel ilgi ve ihtiyaçlarına göre belirlenecektir. Hastayla güvenli, saygılı, umutlu bir ilişki geliştirilmelidir. İlk buluşmayla bu şekilde başlayan süreç hayat boyu böyle devam edecektir. Kişisel değerlendirme, ihtiyaç ve iletişimin değerlendirilmesi için memnuniyet envanterleri (COSI, APHAB, etc.), çıktılar, videolar, oral rehabilitasyon programları kullanılmalıdır.

Hastaları işitme cihazı kullanımına alıştırmak için;

  • Eğer hastaya çizelge hazırlama fikrinden hoşlandıysanız Portlad State University Audiology Clinic “21 günde işitme cihazına alışma programı (1999)” hazırlamıştır. Bu işitme cihazının ilk üç haftadaki kullanımını karşılaştırmalı olarak takip eden bir rehberdir. Kullanım saatleri, bazı benzer sesleri ayırt etme, çevreyi dinleme, kendi sesine alışma, olumlu gelişmeler ve gürültüde iletişim becerilerini geliştirme becerileri içermektedir. Ayrıca etkinlikler işitme cihazından faydalanma sürecinde maksimum yarar görme sürecine yerleştirilebilecek bir “hearing partner” arkadaş, yada sevilen bir kişiyi de içermektedir.
  • The Veteras Administration Aural Rehabilitation Programı (1997) iletişim becerilerini geliştirmek için aşağıdaki stratejileri sıralamaktadır. Buna göre;
  1. İşitme cihazınızı tüm gün kullanınız. Tam zamanlı olarak cihazı kullanmaya başladığınızda beyin 4-8 haftada seslerdeki değişikliklere adapte olacaktır.
  2. Seslere odaklanma beceriniz günlük yaşamda, çevresel sesleri baskılayabilme becerinizden etkilenmektedir. Çevrenizdeki sıradan sesleri duyma becerisi bir öğrenme süreci gerektirebilir.
  3. Akustik çevreyi sık olarak gözden geçirin. Böylece insanların ne dediğini ve bilgiyi kullanmaya yarayan önemli seslerin ne olduğunu anlamaya başlayacaksınız.
  4. Toplumdan soyutlanmayın. Bazı durumlarda dikkat dağınıklığı ve dalgınlık normal bir durumdur. Bu durumu işitme güçlüğünüzle karıştırmayınız.
  5. Çevresel sesler ya da konuşan kişinin aksanı gibi faktörler konuşmayı anlamayı etkilemektedir. Tek taraflı olarak söylenenleri anlamaya çalışmaktan kaçınınız.
  6. Çevresel gürültü, uzak mesafeden sesi ayırt etme gibi araba kullanmayla ilişkilendirilmiş problemler olabilir. Bu durumda görsel ipuçlarını değerlendirilmeli ya da dudak okuma kullanılmalıdır. Kendinize güvenin.

Gerçekçi Beklentiler

İşitme araçları hastanın normal işitmesini tamamen yerine koyamaz. Hasta, ailesi ve uzman gerçekçi beklentilerde uzlaşmalıdır. Gerçekçi beklentileri tartışırken, hastanın işitme kaybına bağlı olarak tüm kişisel özelliklerine göre; işitme cihazı benim için ne demektir?, işitme cihazından ne bekleyebilirim? gibi sorularına cevap verilmelidir. Öncelikle hastanın beklentilerini öğrenmek, sonrasında klinisyenin gerçekçi hedefleri ortaya koyması interaktif bir yaklaşım olacaktır.

Hastanın istekleri ile ihtiyaçlarını kombine edin. İşitme cihazı ayarı, uygun sesi bulma ve işitsel sistemin farklı seslere adapte olma sürecidir. Bu süreçte sabırlı olunuz. Hastaya bu sürecin bir parçası olduğunu ve iyi bir dinleyici olması gerektiğini belirtin. Dinleme deneyimlerini nasıl rapor edeceğini öğretin. Eğer hasta ayrıntılı rapor tutarsa, programını yapmak ve problemlerini anlamak daha kolay olacaktır.

Arkadaş ve Akrabalardan Yardım Alma

Bazı kişiler işitme cihazı kullanırken başkalarının yardımına ihtiyaç duymazlar. Bazıları ise, pilleri değiştirmede cihazı doğru yerleştirmede yardıma ihtiyaç duyabilirler. Bu kişiler en azından doğruyu öğrenene kadar, bir destekleyici kişiye ihtiyaç duyabilmektedir.

Amplifikasyonu Kabul Etmek ya da Reddetmek

Başarılı bir amplifikasyonu etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Yaş, kaybın tipi ve derecesi, fiziksel faktörler (kulak boyutu, el becerisi gibi). Amplifikasyonun kabulünde işitsel işlemleme kabiliyeti, daha önceki cihaz deneyimi, işitme kaybının süresi anahtar rol oynamaktadır. Ayrıca memnun bir işitme cihazı kullanıcısına sahip olmak istiyorsak, işitme engelini, işitme cihazının maliyetini, hastanın beklentisini bilmeliyiz.

Oral Rehabilitasyon

Teknoloji inanılmaz bir hızla ilerliyor olmasına rağmen, bundan yararlanan işitme engelli bireyler aynı hızla ilerlememektedir.

Cihazların fiziksel boyutları ve parçalarındaki bu ilerlemelere rağmen hala cihaz hastanın ihtiyacına göre elle ayarlanmaktadır. Bu yüzden amplifikasyonun ustaca kullanımında danışmanlık ve eğitime ihtiyaç duyulmaktadır.

Abrams ve okulu (1992) cihaz seçme sürecinde kısa süreli oral terapi alanların sadece cihaz kullananlara göre cihazı reddetme durumlarının daha düşük olduğunu bulmuştur. Primeau (1997) işitme kaybı olan kişilerin cihazı kullanmaya başladıktan sonra oral terapi alıp almamasının kullanıcı olup olmamasını çok etkilediğini belirtmektedir. Bir piyasa araştırmasında (1997) insanların neredeyse yarısı cihazın nasıl seçildiği, kullanıldığı ve bakımıyla ilgili daha fazla bilgi istediklerini belirtmişlerdir.

Grup Toplantıları

Cihazlandırma sonrası rehabilitasyon genellikle birebir danışmanlık olarak düşünülmektedir. Mümkünse danışmanlık diğer aile üyelerini, arkadaşları ve akrabaları da kapsamalıdır. Danışmanlık haftalar ya da aylar alabilir. Yeni cihaz kullanıcıları ya da kullanıcı adayları, aynı problemleri olanlar birbirleriyle görüştürülerek sorunlar giderilebilir. Başarılı oral grup terapileri uygulamak için klinisyen pek çok farktörü hesaba katmalıdır. Bazı temel sorular şöyledir:

  • Kim dahil edilmelidir?
  • Kaç katılımcı en idealdir?
  • Seanslar ne sıklıkta ve ne kadar süre ile yapılmalıdır?
  • Hangi konular dahil edilmelidir?
  • Seansların hedefleri nedir?

Hedeflerin ne olduğunu bilmek belki de bu sürecin en önemli etkenidir. Pascoe (1999) üç ana hedeften söz etmektedir.

  1. Bilginin içeriğini anlamak
  2. Pozitif sosyal davranışlar geliştirmek
  3. Alışkanlık ve becerilerin gelişmesi

İlk hedef; sesleri, işitmeyi, işitme kaybını, konuşma seslerini, yardımcı dinleme cihazlarını katılımcılara faydası olan her türlü bilgiyi içermektedir.

İkinci hedef, hastanın cihazlar ile ilgili ne hissettiği ya da davranışlarının nasıl olduğu gözlenmeli, bilinmelidir. Özgüven, inanç duyguları öğretilebilir olmasa da geliştirilebilir.

Üçüncü hedef ise, güzel konuşma, görsel ve işitsel dikkatin geliştirilmesi, bilgiye ulaştıran stratejileri öğrenmek alışkanlıklarının geliştirilmesini kapsamaktadır.

Tartışma Konuları Önermek

Bazı tartışma konuları katılımcıların iletişim problemlerini daha iyi anlamasını sağlayabilir. Nasıl duyarız, sesin temel özellikleri, işitme kaybı, işitme cihazları, dil ve konuşma gibi tartışma konuları seçilebilir. Seanslara işitme cihazı bakımı, koruması, teknolojileri dahil edilebilir.

Bunun yanında etkili iletişim becerileri de seanslara dahil edilebilir.

Akran Etkileşimi

Hastaları gruplara katılmak için cesaretlendirmek gerekmektedir. Bu gruplar düzenli olarak işitme problemleriyle ilgili problemleri tartışır ve paylaşırlar. Asıl amaç bireyleri, akrabalarını ve arkadaşlarını sebepler, problemler ve yasal hakları konularında eğitmektir.

İki önemli uluslararası kuruluş Self Help for Hard of Hearing (SHHH) ve The National Association of the Deaf’dir.